Askeri Ceza Hukukunda Yoklama Kaçağı, Bakaya, Saklı Suçları Nelerdir? Konu Hakkında Emsal Beraat Kararı

Askerlik yükümlüsü olanlarla ilgili saklı, yoklama kaçağı ve bakaya olmak üzere üç ayrı suç aynı ceza yaptırımına bağlanmıştır.

Yoklama Kavramı Nedir? 

Yoklama kavramı, "Yükümlülerin sağlık muayenelerinin yapılarak askerliğe elverişli olup olmadıkları, öğrenim durumları, meslekleri ve niteliklerinin" tespitini ifade eder.(AsalK m.3/1-z/hh) 

Yoklama Kabahati Nedir? 

AsalK 24.maddesine göre, mazereti bulunduğuna dair belge ibraz etmeyenlerden; tabi olduğu yoklama yılı içerisinde yoklamasını yaptırmayanlar yoklama kaçağı olarak kabul edilir. Yükümlünün yoklamasını yaptırmamış olmasının emsallerinin sevkinden önce veya sonra olması arasında fark yoktur. Bu durumda bulunan yükümlüler yoklama kaçağı kaldıkları tarihten itibaren kaçak kaldıkları gün süresi kadar idari para cezası ile cezalandırılır. Bunlardan kendiliğinden gelenler her gün karşılığı 5 Türk lirası, yakalananlar ise her gün 10 Türk lirası idari para cezası ile cezalandırılır. (AsalK m.24/1-ç) Bu kapsamda belirlene idari para cezalarının yeniden değerlendirmesinde 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 17'nci maddesinin yedinci fıkrası, (bir Türk lirasının küsürü dikkate alınarak) uygulanır. Yükümlülere verilen idari para cezaları 7201 sayılı Tebligat Kanunu ile Tebligat Yönetmeliği esaslarına göre tebliğ edilir. İdari para cezaları tebliğden itibaren bir ay içerisinde ödenir. (AsalK m.24/1) .

Celp ve Sevk Nedir ? 

Yükümlülerin silahaltına  alınmak üzere çağrılması ve birliklerine gönderilmesini ifade eder. (AsalK m.3/1-f)

Saklı Nedir ?

Yirmi yaşlarına girmiş oldukları halde isimlerini nüfus kütüğüne geçirmemiş bulunanlara saklı denir.(AsalK m.3/1-t; 21/1-b)

Bakaya Nedir ?

Sevke tabi tutulan yükümlüler bizzat askerlik şubesinden veya e-Devlet üzerinden sevk belgelerini almaya ve kendilerine tebliğ edilen tarihte birliklerine katılmaya mecburdur.(AsalK m.19/3) Kabul edilebilir bir özrü bulunmadığı halde bu mecburiyete uymayan yükümlüler bakaya kalmış olurlar. 

Geç İltihak Suretiyle Bakaya

askerlik şubesinden veya e-Devlet üzerinden sevk belgelerini alan yükümlüler, kayıtlı oldukları askerlik şubesi ile sevk edildikleri eğitim birliğinin yeri dikkate alınarak kendilerine tanınan yol süresi içerisinde eğitim birliklerine katılmak zorundadır. (AsalK m.19/3). Birliklerine katılmasına engel mazereti bulunmayan yükümlülerin ilk kez katılmamaları veya geç katılmaları idari para cezasını gerektiren geç iltihat sureiyle bakaya kabahatini teşkil eder.

Askeri Ceza Hukukunda Yoklama Kaçağı, Bakaya, Saklı Suçları

Askeri Ceza Kanununun 63.maddesinde düzenlenmektedir. Eylemin ilk kez gerçekleştirilmesi durumunda 1111 sayılı Askerlik Kanununun 89.maddesine göre idari para cezası gerektiren kabahattir. İdari para cezasının kesinleşmesinden sonra ikince kez işlenmesi durumunda ise suç teşkil etmektedir. 

İdari Para Cezasını Vermeye Yetkili Makamlar

• ​Askerlik Şubesine bizzat müracaat eden yükümlüler için müracaat ettiği askerlik şubesi başkanı,

• Kolluk kuvvetleri tarafından getirilen (yakanan) yükümlüler için ise getirildiği askerlik şubesi başkanı,

• Bunun dışındaki durumlar için ise nüfusa kayıtlı olduğu yer askerlik şubesi başkanıdır.

İdari Para Cezasına Karşı İtiraz Edilebilir Mi?

5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümlerince 15 gün içerisinde tesis edilen idari para cezasına karşı sulh ceza hakimliğine itiraz yoluna başvuruda bulunulabilir.

Mazeret Hallerinde Kabahatin ya da Suçun İşlenmesi Mümkün Müdür?

Aşağıda belirtilen maddelerdeki mazeret halleri geçerli olduğu takdir kabahatin yahut suçun işlenmesi gündeme gelmeyecektir.

Meri mevzuatta yer alan hükümlere göre süresinde yoklamasını yaptırmayan askerlik yükümlülerinin 1111 sayılı Kanun’un 47’nci maddesinin 31.3.2011 tarih ve 6217 sayılı Kanun’la değişik 1’nci fıkrası şöyledir: ‘Askere sevk için çağrıldıkları halde;

a) Kendisinin tutukluluğu veya hükümlülüğü ya da herhangi bir resmi sağlık kurumu raporuyla belgelendirilmiş istirahat gerektiren hastalığı,

b) Ana, baba, eş, kardeş veya çocuğunun resmi sağlık kurumu heyet raporuyla belgelendirilmiş hayati tehlike içinde olduklarını gösteren hastalığı,

c) Sevkten önceki veya sonraki onbeş gün içinde ikinci derece dâhil kan veya kayın hısımlarından birinin ölümü,

d) Sevkten önceki veya sonraki onbeş gün içinde kendisi veya ikinci derece dâhil kan veya kayın hısımlarından birinin evlenmesi,

e) Sevkten önceki veya sonraki iki ay içinde çocuğunun doğması, nedeniyle askerlik şubesine gelemeyecek olanlar, bu mazeretlerini kanıtlayan belgeleri askerlik şubesinde bulundururlar. Bunlar hakkında bakaya işlemi yapılmaz. Bu mazeretler dışındaki nedenlerle sevkin son gününe kadar askerlik şubesine gelmeyenler ile gelip de sevk evrakını alanlardan, kendilerine verilen yol süresi sonunda birliğine katılmayanlar, bakaya olarak kabul edilirler. 

Saklı, Yoklama Kaçağı ve Bakaya Suçlarında Görev, Yetki, Zamanaşımı ve Yargılama Usulü

Görevli mahkeme asliye ceza mahkemeleridir. Yetki ise yükümlünün nüfusuna kayıtlı olduğu yer mahkemesidir. Zamanaşımı yönünden kesintisiz suçlar olduğundan ötürü temadi devam ediyorsa zamanaşımı süresi işlemeye başlamaz.Suçlar hakkında soruşturma ve kovuşturma izne tabi değildir. Suçun karşılığı olan ceza değerlendirildiğinde CMK m.251'de düzenlenen basit yargılama usulü uygulanabilmektedir.

KONUYA İLİŞKİN TARAFIMIZCA ALINAN EMSAL BERAAT KARARI