Velayetin Değiştirilmesi Davası Hakkında Bilinmesi Gerekenler

VELAYETİN DEĞİŞTİRİLMESİ DAVASI HAKKINDA BİLİNMESİ GEREKENLER

Velayetin değiştirilmesi Türk Medeni Kanunun 349.maddesinde düzenlenmiş olup, hakime geniş takdir hakkı tanımaktadır. Velayetin değiştirilmesi davasında önemli olan ana ve babanın isteği değil, çocuğun üstün yararının göz önünde bulundurulması gerekmektedir.

⇒Hakim tarafından çocuğun velayetinin verilmediği eş ile çocuk arasında kişisel ilişki kurulmuş fakat velayet hakkını kullanan eş, velayet hakkını kötüye kullanarak kişisel ilişki kurulmasına engel oluyorsa bu velayetin değiştirilmesine neden olabilir.

⇒Çocuğu gizleyen veya adreste bulundurmayan yahut Çocuk Görüşme Merkezlerine getirmeyen kişisel ilişkiye engel olan taraf velayet hakkını kötüye kullanmış sayılabilir.

⇒Çocuğun velayeti kendisine verilen eş, çocuğun velayeti kendisine verilmeyen diğer eşe bırakmış çocuk uzun süreden beri fiili olarak velayet hakkına sahip olmayan eşte kalıyorsa bu husus velayetin değiştirilmesine neden olabilir.

⇒Çocuğun velayeti kendisine verilen eş, çocuğu üçüncü bir kişiye bırakmış ve çocuk uzun süreden beri fiili olarak bu kişilerde kalıyorsa velayet hakkının kötüye kullanılması sonucunu doğurabilir.

⇒Çocuğun menfaati gereği sağlık, eğitim, ahlaki ve güvenlik yönlerinden velayeti değiştirilebilir.

Velayet hakkına sahip eşin yeniden evlenmesi durumunda sadece bu sebeple velayetin değiştirilmesini gerektirmez. Fakat yeni bir evlilik yapmış olan eşin çocuğu ile ilgilenmemesi halinde velayet değiştirilebilir.

Velayet hakkına sahip eşin başka bir yere taşınması sadece bu sebeple velayetin değiştirilmesini gerektirmez. Fakat velayet hakkına sahip olan eşin yerleşim yerini değiştirir, çocuğunu götürmez bir yakınına bırakması halinde velayet değiştirilebilir.

Velayetin değiştirilmesi davasında aile mahkemeleri görevlidir. Aile mahkemelerinin bulunmadığı yerlerde ise HSK tarafından belirlene asliye hukuk mahkemeleri görevlidir.

Velayetin değiştirilmesi davasında kural olarak yetki davalının yerleşim yeri mahkemesidir. Ayrıca dava konusu gereği çekişmesiz yargı işi olduğundan kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça talepte bulunan kişinin ya da ilgililerden birisinin oturduğu yer mahkemesi de yetkilidir. (HMK m.384). Bu nedenle davacı kendi oturduğu yer mahkemesinde de davayı açabilir.

Dava basit yargılama usulüne tabidir. Velayetin değiştirilmesi konusunda karar verilmeden önce ana ve baba dinlenir. Çocuk idrak gücüne sahip ise çocuk dinlenir. Aile mahkemesi tarafından görevlendirilen uzman görüşüne başvurulur. Uygulamada Sosyal İnceleme Raporları (SİR) olarak adlandırılmaktadır. Tarafların yaşam alanları incelenmelidir. Deliller toplanır. Hakim tarafların sunmuş oldukları delillerle yetinmeyip kendisi de delil toplayabilir. Nihayetinde çocuğun üstün yararı gözetilerek karar verilir. Bu davalar adli tatilde de görülür. Velayetin değiştirilmesi davası kesinleşmedikçe infaz edilemez. Dava devam ettiği sırada ve müşterek çocuğun ergin olması durumunda dava konusuz kalacağından karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilir.

Velayetin değiştirilmesine karar verilmesi durumunda velayet kendisinden alınan eş ile çocuk arasında kişisel ilişki tesis edilir. Velayet hakkı kendisinden alınan eş, velayet hakkı kendisine verilen eş çocuk için verilen kararın kesinleşmesinden itibaren iştirak nafakası ödemesine karar verilir. İştirak nafakasının miktarı tarafların sosyal ve ekonomik durumlara göre tayin edilir.

Görüleceği üzere müşterek çocuk üzerindeki velayet hakkı taraflar için önem teşkil etmektedir. Velayetin değiştirilmesini gerektirecek yahut gerektirmeyecek nedenlerin tespiti, yargılama sürecinin takibi ve hukuki danışmanlık hizmetlerinin verilmesi maksadıyla bir avukattan destek alınması önem taşımaktadır.